Bir Pandemiyi Önlemek

Domuz gribi salgını hiçbir uyarı yapmadan patlak vermiş gibi gözükmektedir. Farkına varıldığından birkaç gün sonra grip, kontrol altına almanın olanaklı olmadığı derecede yayılmıştır. Yine de bu işin arkasındaki virüsün, keşfedilmesinden bir süre öncesinden bu yana hâlihazırda bulunuyor olması gerekmektedir. Bu virüsü önceden keşfedip ardından henüz bu kadar yaygınlaşmadan önce harekete geçmiş olamaz mıydık? Bunun cevabı büyük ihtimalle evettir - eğer yeni virüs türlerinin ortaya çıkmasına yol açan insan-hayvan etkileşimlerine daha çok dikkat etmiş olsaydık.

Pandemilerin ortaya çıkışlarına dair bilmediğimiz çok şey bulunmakta olsa da salgın hastalıklara yol açma riski taşıyan mikrop türlerine - SARS, grip ve H.I.V. - aşinayız. Bu türlerin genelde hayvanlarda ve Kongo ve Güneydoğu Asya gibi belirli bölgelerde ortaya çıktıklarını biliyoruz.

Böyle önemli noktalarda hayvanlarla temasta olan kişilerin izlenmesiyle bu virüslerin insan popülâsyonlarına geçtikleri anda tespit edilebilmeleri ve tahminlerde bulunma yeteneği geliştirmemiz hatta pandemilerin önlenebilmesi mümkündür.

Son 10 yılda, çalışma arkadaşlarımla birlikte böyle bir takibin mümkün olduğunu gösterdik. Kamerun’da maymun, yarasa, yaban domuzu ve diğer av hayvanlarının kan ve vücut sıvılarına maruz kalan avcılarla çalıştık. Avcı ve avlarından aldığımız örneklerde daha önce bilinmeyen virüs türleri teşhis ettik ve bunların hayvanlardan insanlara nasıl geçtiklerini ortaya koyduk. Örneğin insanlarda daha önce görülmemiş bir goril retrovirüsünün deneklerimizden birine bulaştığını gördük.

Ardından bu enfekte olmuş kişileri ve bu kişilerle temasta bulunan kişileri izleyerek bu yeni virüs türlerinin insanlar üzerindeki etkilerini ve insandan insana ne derecedeki bir kolaylıkla geçebildiklerini gözlemledik.

Aynı zamanda bir virüsün genetik ve immünolojik imzasını ve tanısal testleri, aşıları ve tedavileri geliştirmek için gerekli diğer biyolojik verileri elde etmek mümkündür – böylelikle bir hastalık ortaya çıktığı taktirde mümkün olan en hızlı şekilde cevap verilebilir.

Meksika’da mevcut domuz gribi salgınının kaynaklandığı düşünülen çiftliklere benzer izleme sistemleri yerleştirilmiş olsaydı belki de virüsün seyrini insanlara geçtiği noktada ya da buna yakın bir noktada tespit etmiş olacaktık. Böyle bir bilgi cevabımızı önemli ölçüde hızlandırmış olacaktı.

Pandemi önleme alanında tek çalışan biz değiliz. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, Birleşik Devletler Uluslar Arası Kalkınma Dairesi ve Savunma Bakanlığı da dahil olmak üzere çok sayıda federal kurum, Dünya Sağlık Örgütü ve Yaban Hayatı Koruma Derneği ve Yaban Hayat Vakfı gibi özel koruma örgütleri de pandemikleri erken durdurabilmenin yollarını aramaktalar.

Benim örgütüm ve işbirlikçileri kısa süre önce Çin, Laos, Madagaskar, Malezya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde virüs izleme istasyonları kurdu. Dünya çapında bir güvenlik ağı oluşturabilmek için onlarca alanda, hayvanlarla temasta olan, sadece avcıların değil çiftliklerde ve hayvan pazarlarında çalışan binlerce kişinin izlenmesi gerekmektedir. Birleşmiş Devletler yönetiminin pandemi önlemeyi bir öncelik olarak belirlemesi ve hastalık gözlem kaynaklarını dünya çapında insan ve yabanıl ve evcil hayvan popülasyonlarını kapsayacak şekilde genişletmesi gerekmektedir.

Şu anki küresel kamu sağlığı stratejileri 1950lerde doktorların sadece kalp krizlerine müdahale etmeye odaklandığı ve önleme kavramını görmezden geldiği kardiyoloji stratejilerini andırmaktadır.